DENİZ, HAVA YOLLARI İŞLETMELERİNİN GÜMRÜK YÜKÜMLÜLÜKLERİ VE DENETLENMELERİ HAKKINDA TÜZÜK

    Bakanlar Kurulu Karar Tarihi - No: 25/05/1981 - 8/3005

    Dayandığı Kanun Tarihi - No: 19/07/1972 - 1615

    Yayımlandığı Resmi Gazete Tarihi - No: 24/06/1981 - 17380

    BİRİNCİ BÖLÜM : KAPSAM, DEYİMLER, GENEL HÜKÜMLER

    KAPSAM:

    Madde 1 - Özel yasaları ve Gümrük Kanunu hükümlerine göre, sundurma, antrepo ve yolcu salonu açmakta ve işletmekte olan demir, deniz ve hava yolları işletmelerinin gümrük işlemleri ve denetlenmelerinin biçim ve yöntemleri ile öteki yükümlülükleri bu Tüzükte gösterilmiştir.

    DEYİMLER:

    Madde 2 - Bu Tüzükte geçen Bakanlık deyimi, Gümrük ve Tekel Bakanlığı; işletme deyimi, T.C. Devlet Demiryolları İşletmesi, Denizcilik Bankası Türk Anonim Ortaklığı ve Türk Havayolları Anonim Ortaklığı anlamına gelir.

    GİRİŞ ÇIKIŞ İŞLEMLERİNİN NE ZAMAN YAPILACAĞI:

    Madde 3 - Gümrük hattından giriş ve çıkış ile yük alıp verme ve Gümrük İdarelerindeki her türlü işlemler, normal çalışma saatleri içinde yapılır.

    Ancak, yazılı olarak istenmesi halinde, bu saatler dışında ya da tatil zamanlarında bu işlemlerin yapılmasına, ücret ödenmesi koşuluyla, Gümrük İdaresince gerekli önlemler alınarak izin verilebilir.

    Ayrıca:

    a) Trenler ve düzenli tarifeli deniz, nehir, kara ve hava taşıtları ile düzensiz de olsa sadece yolcu getiren öteki deniz, nehir, kara ve hava taşıtları gece ve güzdüzün her saatinde gümrük hattından geçebilirler.

    Bu durumda, yalnız bu taşıtlarla yolcuların giriş ve çıkışlarına ilişkin gümrük işlemleri yapılır.

    b) 100 net (rüsum) tonilatodan büyük gemiler, gece ve gündüzün her saatinde ve tatil zamanlarında yük ve yolcu alıp çıkarabilirler. Hacimleri ne olursa olsun, Gümrük idaresi olan bir limana zorlayıcı nedenlerle girecek ya da bu limandan ayrılacak gemilerin yük alıp verme istekleri, Gümrük İdareleri ve işletmelerce kabul edilir.

    GÜMRÜK İDARESİNİN DENETLEME YETKİSİ:

    Madde 4 - Bakanlık müfettişleri, müfettiş yardımcıları, kontrolörleri, ilgili gümrük amirleri ya da yetkili kılacakları memurlar, sundurma ve antrepolarda gümrük haklarını korumak ve yolsuzlukları önlemek için gerekli önlemleri almayı ve işletmelerin kayıtlarını ve belgelerin incelemeye, teftiş etmeye, her zaman sundurma ve antrepolardaki eşyayı yoklamaya yetkilidirler.

    İşletmeler de kayıtları, belgeleri ve eşyayı göstermeye, sundurma ve antrepoları açmaya ve yapılacak yoklamaları kolaylaştırmaya zorunludurlar.

    İnceleme ve teftiş dolayısıyla defterlerin alınması gerekiyorsa, işlemler yeniden açılacak olan defterlere yazılır.

    Bu durumda, defterlerin baş tarafına gerekli açıklama yapılarak işletme yetkilisi ve denetleyen tarafından birlikte imzalanır.

    Denetleme sonucunda düzenlenen raporlar, gereği yapılmak üzere, işletmelere bildirilir.

    Yolsuzlukları görülen işletme memurları hakkında Cumhuriyet savcılığına başvurulmakla birlikte, gerekli önlemlerin alınması işletme idaresine bildirilir.

    BELGELERİN BİÇİMİ:

    Madde 5 - Bu Tüzük hükümlerine göre tutulacak defter, tutanak, liste vb. belgelerin biçimleri ve içerikleri, Gümrük ve Tekel, Ulaştırma Bakanlıklarıyla işletmelerce birlikte kararlaştırılır.

    İKİNCİ BÖLÜM : YÜKLEME VE BOŞALTMA

    YÜKLEME VE BOŞALTMA KOŞULLARI:

    Madde 6 - Kara, deniz ve hava taşıtları, manifestoları verilmeden, gümrük denetimi bitmeden ve gümrük ya da muhafaza memurları hazır bulunmadıkça yük alıp veremezler; aktarma ve transit işlemi yapamazlar.

    Ancak, düzenli sefer yapan gemilerle hava ve liman durumu bakımından zorunluluk bulunması halinde düzenli sefer yapmayan gemilere, Gümrük İdarelerince, manifesto verilmeden önce de yük alıp verme, aktarma ve transit işlemi yapma izni verilebilir.

    Eşyanın izin verilen yükleme ve boşaltma yerinden başka bir yere götürülmesi ya da aracının değiştirilmesi, Gümrük İdaresinin iznine bağlıdır.

    YÜKLEME VE BOŞALTMA İŞLERİ:

    Madde 7 - Yasalara göre işletmelerin tekel hakkı içinde kalan yükleme ve boşatlma işleri, bu kuruluşların araçlarıyla yapılır.

    Eşya, liman araçlarına, Gümrük İdaresinin göstereceği iskele ve yerlerden yüklenip boşaltılır.

    Boşaltılması tamamlanmayan taşıta yükleme yapılmaz.

    Bir geminin bir ambarından boşaltma yapılırken öteki ambarına yükleme yapılabilir.

    Ancak, ambarın tamamı boşaltılmadan aynı ambara yükleme yapılmasına Gümrük İdaresince yazılı olarak izin verilebilir.

    İşletmeler, liman araçlarına ya da doğrudan rıhtım ve iskelelere boşaltılan eşyayı puvantaj çizelgelerden birini kaptan ya da acentaya imzalatarak Gümrük İdaresine verirler.

    TAMAMI AYNI GÜNDE YÜKLENEMEYEN EŞYA:

    Madde 8 - Tamamı aynı günde yüklenemeyen eşyanın yüklenebilen miktarı beyannameye yazılarak imzalanır. İçinde eşya bulunan araç bekleme yerine gönderilir. Durum bekleme yerinde gümrük muhafaza memurunca tutulan deftere yazılır.

    TAM VAGON YÜKLEME:

    Madde 9 - Tam vagon olarak yapılan taşımalarda, yükleme işlemleri, yalnız gümrük memuru tarafından yapılır ve durum çıkış ve transit beyannameleri üzerinde gösterilir. Ayrıca, vagonlar Gümrük İdaresince mühürlenir.

    PARÇA PARSİYEL OLARAK YÜKLEME:

    Madde 10 - Demiryolu araçlarıyla yurt dışına çıkarılacak ve transit edilecek eşya, parça (parsiyel) olarak taşınmak üzere işletmece teslim alındığı takdirde, gümrük ve işletme memurlarınca sayılarak vagonlara yükletilir ve vagonlar mühürlenir.

    Sayım sonucu, çıkış ve transit beyannamesi ile yükleme kağıtlarının altına yazılarak birlikte imzalanır.

    Yükleme kağıtlarının bir tanesi dip koçanına alınacak imza karşılığında gümrük memuruna verilir.

    AMBALAJI BOZUK OLAN EŞYA İÇİN YAPILACAK İŞLEM:

    Madde 11 - Yurt dışına çıkarılacak, aktarma ve transit edilecek eşyanın bozuk, kırık, dağınık olan kapları, ilgilisi tarafından sağlamlaştırılmadan ya da yeniden ambalajlanmadan yüklenmesine izin verilmez.

    GEMİDEN GEMİYE AKTARMA:

    Madde 12 - Sundurma ve antrepolara alınmaksızın bordadan bordaya ya da liman araçlarıyla gemiden gemiye eşya aktarılması Gümrük İdaresinden izin alınarak kolcu gözetimi altında yapılır.

    Kolcular, kaptandan, manifestoyu ve yükleme teslim kağıdını (yükleme ordinosu) aldıktan sonra, yükün bulunduğu gemiye giderek, kapların marka ve numaralarına göre eşyanın aktarılacak gemiye yükletilmesine gözcülük ederler; yüklemeden sonra, kaptandan manifesto ve teslim kağıdı üzerine imza alarak Gümrük İdaresine verirler.

    Sahibi tarafından bu biçimde gönderilen eşya için aktarma beyannamesi düzenlenmesi gereklidir.

    KARADA BOŞALTMA:

    Madde 13 - Vagonlardan ve öteki kara taşıtlarından eşya, mühürlerinin sağlam oldukları gümrük ve işletme memurlarınca birlikte görülüp söküldükten sonra boşaltılabilir.

    Mühürlerde bozukluk ya da kuşkulu bir durum varsa, tutanakla saptanır; boşaltma ondan sonra ve bütün kaplar ayrı ayrı kontrol edilerek yapılır; durum hemen gümrük idare amirine duyurulur.

    Boşaltma sırasında, Gümrük İdaresinin denetimi altında, işletme memurlarınca eşyanın sayımı yapılır; ortaya çıkan fazlalık ve eksiklikler ile eşyanın hasarlı olup olmadığı vb. durumlar düzenlenecek olan tutanakta belirtilir.

    Tamamı boşaltılamayan vagonların kapıları iyice kapatıldıktan sonra, gümrük ve işletme memurları tarafından ayrı ayrı mühürlenir. Ayrıca, bu vagonların numaraları beyanname ve yükleme kağıtlarına yazılarak imzalanır.

    SUPALAN İŞLEMİ:

    Madde 14 - Hacimleri, ağırlıkları ya da cinsleri yönünden, Bakanlıkça,"deniz üstü", "vagon üstü" ya da "kamyon üstü" işlemine tabi tutulabileceği kabul edilen eşyayı yurda getirenler, bu işlemlerden yararlanmak isterlerse, Gümrük İdaresine ve işletmelere giriş beyannamelerini de ekleyecekleri birer istek kağıdı ile başvururlar.

    ÜÇÜNCÜ BÖLÜM : SUNDURMA VE ANTREPOLARA İLİŞKİN ORTAK HÜKÜMLER

    SUNDURMA VE ANTREPOLARIN KURULMASI VE KAPATILMASI:

    Madde 15 - Sundurma ve antrepoların kurulması, kapatılması, yerlerinin ve amaçlarının değiştirilmesi Gümrük ve Tekel ve Ulaştırma Bakanlıklarının işbirliğiyle yürütülür.

    EŞYANIN SUNDURMA VE ANTREPOYA ALINMASI:

    Madde 16 - Eşya, Gümrüğün denetiminde sundurma ve antrepolara alınır ve buralarda işletmenin sorumluluğu altındadır.

    Giriş ve çıkış eşyası, aynı anda, bir sundurma ya da antrepoda bulundurulamaz.

    SUNDURMA VE ANTREPOLARA HEMEN ALINAMAYAN EŞYA:

    Madde 17 - Sundurma ve antrepolara hemen alınamayan eşya, Gümrük Muhafaza Örgütünün gözetimi altında, Gümrük İdaresiyle işletmenin birlikte kararlaştıracakları bekleme yerlerine alınır.

    KIRILAN, DAĞILAN, ZARAR GÖREN, DENİZE DÜŞEN EŞYA:

    Madde 18 - Gelen eşya, bozuk, kırık, dağınık ve zarar görmüş bulunur ya da rıhtımlara ve başka taşıtlara boşaltılırken bu duruma ya da denize düşerse, gümrük muayene memuru ya da muhafaza memuru önünde kaptan yada acentanın sorumlu memuru ile işletmenin boşaltma işleriyle görevli memurunca, zarar durumu ya da kapların kırıklık, bozukluk ve dağınıklık biçimi tutanakla saptanır.

    Kaplardan eşya çıkmışsa ya da çıkarılmak olanağı varsa, eşyanın sayımı ve ölçümü yapılır ve durum bu tutanakta belirtilir.

    Dört nüsha olarak düzenlenecek olan tutanaklardan biri Gümrük İdaresinde, birer tanesi kaptan ya da acenta ile işletmede kalır; biri de sundurma giriş listesine ya da antrepo beyannamesine bağlanır. Gerekli ise tutanakların sayısı arttırılabilir.

    Bu işlemler, olanak varsa taşıtta, yoksa, gümrük yada muhafaza memurlarıyla birlikte kaptan ya da acentanın ve işletme memurunun gözetimi altında götürüleceği sundurma ya da antrepoda yapılır.

    Tutanaklarda, eşyayı getiren taşıtın adı ve sefer sayısıyla geliş günü ve kapların sayısı, cinsi ve markası ayrıca gösterilir.

    Sundurma ve antrepo kapalıysa, eşya Gümrük Muhafaza Örgütünün gözetimi altında bırakılır.

    Yükleme sırasında zarar gören ya da denize düşen eşya için, görevli memurla birlikte hazır bulunanlarca, durumu ayrıntıları ile belirten bir tutanak tutulur. Bu tutanağın biri çıkış gümrüğünde bırakılır; öteki aktarma, transit ya da çıkıp beyannamesine eklenir. İkinci iskele yoluyla yapılan çıkışlarda, tutanaklardan biri, Gümrük İdaresince çıkış gümrüğüne gönderilir; durum, ayrıca, çıkış, aktarma ya da transit beyannamelerine yazılarak görevli memur tarafından imzalanır.

    EŞYANIN KORUNMASI:

    Madde 19 - Sundurma ve antrepoya konulmuş eşya, Gümrük kanununda belirtilen sürelerce kalabilir. Bu süre içinde eşyanın iyi korunması işletmenin görevidir.

    Eşyanın bozulduğunun ya da bozulmakta olduğunun anlaşılması, saklanmasının masraflı, zor ya da sakıncalı olması, kapların kırılması, dağılması, delinmesi gibi hallere karşı, işletme, gerekli önlemlerin alınması için eşya sahiplerine taşıyıcılarına ya da emrine gelenlere yazıyla bildirmekle birlikte Gümrük İdaresine de bilgi verir.

    Eşyanın durumu, gümrük memuru ile birlikte düzenlenecek bir tutanakla belirtilir. Eşyanın ilgilileri orada ise, tutanak, bunlara da imza ettirilir.

    SUNDURMA VE ANTREPOLARA GİREBİLECEK OLANLAR:

    Madde 20 - Sundurma ve antrepolara görevlilerden başkası giremez.

    Eşya sahipleri ve yasal temsilcileriyle gümrük komisyoncuları ve yardımcıları, eşyalarını dıştan görmek isterlerse, kimliklerini, eşyanın teslim kağıdının (ordino), konşimento ya da beyannamelerini göstermek koşuluyla buralara girebilirler.

    Eşyalarını açtırarak görmek, örnek almak, muayene ettirmek, açtırıp tarttırmak, gümrük işlemlerini izleyip sonuçlandırmak için ise, Gümrük İdaresine dilekçe ile başvurulması ve izin alınması gerekir. Bu işlemlerin yapılmasında, gümrük muayene memurunun bulunması zorunludur.

    SUNDURMA VE ANTREPO KAPILARININ AÇILIP KAPATILMASI:

    Madde 21 - Sundurma ve antrepoların kapıları iki kilit altında bulundurulur. Kilitlerden birinin anahtarı Gümrük İdaresindedir. Bu anahtar gümrük kontrol memurlarınca kullanılır. Bu memurlar, kapıları işletme memurlarıyla birlikte açar, kapar, kilit ve mühür altına alırlar.

    Sundurma ve antrepoların, önce, giriş kapısı kapanır; işletme memurlarıyla gümrük memurları içerde ateş bulunmadığını ve hiç kimsenin kalmadığını anlamak üzere giriş kapısı önünden başlayarak her tarafı araştırdıktan sonra çıkış kapısını kapatırlar.

    Kapılar, gümrük ve işletme memurlarınca ayrı ayrı kilitlenip mühürlendikten sonra, anahtarlar dikişsiz torbalara konur ve mumla mühürlenerek gümrüğün ve işletmenin gece bekçilerine imza karşılığında verilir. Torbaların üzerine, ait oldukları sundurma ve antreponun adı ve numarası yazılır.

    Gece bekçileri, bu torbaları, anahtarları kendilerinde bulunan kilitli güvenlik yerlerinde saklarlar.

    Kapıların açılışında, anahtar torbaları bekçilerden alınırken torba mühürlerinin, kapılar açılırken kapı mühürlerinin sağlam olup olmadığı memurlarca gözden geçirilir; sağlamsa kapılar açılır.

    Torbaların ya da kapıların mühürlerinde kuşkulu bir durum görülürse, ilgili memurlarca bir tutanak tutulur ve Gümrük ve İşletme idarelerine hemen haber verilir; Gümrük İdaresinin belirleyeceği yolda işlem yapılır.

    ZORUNLU NEDENLERLE KAPILARIN AÇILMASI:

    Madde 22 - Sundurma ve antrepoların kapalı bulunduğu zamanlarda, zorunlu bir nedenle anahtarların kullanılmasına gerek duyulursa, durum, gümrük, gümrük muhafaza ve işletme görevlilerince bir tutanakla saptanır. Bu tutanakta, sundurma ve antreponun açılmasına kimin emir verdiği ya da gerek gördüğü, emri kimin uyguladığı, sundurma ve antreponun açılmasından kapanmasına kadar geçen olaylar, buralardan ne gibi eşyanın çıkarıldığı ya da hangi eşyanın konulduğu belirtilir. Tutanak hemen gümrük idare amirliğine verilir.

    Sundurma ve antrepoların böyle bir nedenle açılışında, olanak varsa açılmadan önce, yoksa açıldıktan sonra, durum, gümrük idare amirliğine telefonla ya da öteki araçlarla bildirilir.

    Sundurma ve antrepoların yangın, sel ve diğer doğal afetler nedeniyle açılışında, ayrıca, gerekli önlemler alınır.

    SUNDURMA VE ANTREPOLARDA YOKLAMA YAPILMASI:

    Madde 23 - Teftiş ve soruşturmalar dışında, her yıl Ocak ayında, antrepo ve sundurmadaki eşyanın yoklanmasına başlanır. Yoklama, biri antrepo ve sundurma görevlilerinden olmak üzere gümrük idare amirliğince seçilecek gümrük ve işletme memurlarından oluşan en az üç kişilik kurulca yapılır. Görevlendirilebilecek memur sayısı, bütün sundurma ve antrepolar sayısınca kurul oluşturulmasına olanak vermiyorsa, yoklama yapılacak yerler, sıraya konur.

    Yoklama, giriş ve çıkış kayıtlarıyla manifestoların karşılaştırılmasından sonra, sundurma ve antrepoda bulunması gereken eşyanın sayılması ve ölçülmesi yoluyla yapılır.

    Hasarlı (rezerve) olarak alınmış ya da sundurma ve antrepoda hasar görmüş ve koruma altına alınmış eşya ile kıymetli eşyanın yoklaması, tutanaklarında ve kayıtlarında belirtilmiş olan çeşit, miktar ve niteliklerinin ve üzerlerindeki kurşun mühürlerin kontrolü yoluyla yapılır.

    Eşyası sayılamayacak kadar çok olan sundurma ve antrepolarda yoklama, rastgele seçilecek yeterli sayıda antrepo beyannamesi ya da giriş listesinde yer alan eşyanın yukardaki esaslara göre görülüp sayılması yoluyla yapılabileceği gibi, eşya en çok beşe bölünerek beş yıl içinde de yapılabilir.

    Yoklama sonucu, yoklama kurulları tarafından giriş kayıtları esas alınarak düzenlenecek bir tutanakla belirtilir.

    Yoklama sonucunda saptanan eksiklikler için Gümrük Kanununun 109 uncu, fazlalıklar için 140 ıncı maddesi gereğince işlem yapılır.

    MARKA DEFTERİ:

    Madde 24 - Sundurma ve antrepoya alınacak eşyanın marka ve numarasıyla kabın cinsi ve türü, bir marka defterine yazılır; altları gümrük ve işletme memurlarınca imzalanır.

    Defterin her sayfası gümrük ve işletme idarelerince mühürlenir; sayfa sayısı defterin sonuna yazılarak yine birlikte mühürlenip imzalanır.

    Dolu defterler, işletmece, gerektiğinde ilgililere gösterilmek üzere saklanır.

    GİRİŞ DEFTERİ:

    Madde 25 - Sundurma ve antrepolara alınan eşya, marka defteri, sundurma giriş listesi ve antrepo beyannamesine göre, sundurma ve antrepo giriş defterlerine yazılır.

    Cinsleri, markaları ve kapları aynı olan ve aynı konşimento ya da yük senedi ile gelen eşya, ilk ve son numaraları gösterilerek giriş defterine bir kalemde yazılabilir.

    Bu çeşit eşyanın numaraları sırasız yazılmışsa yalnız arka arkaya gelenler hakkında yukardaki esaslara göre işlem yapılır.

    Her kaba bir giriş sıra numarası verilir. Bu numaralar Ocak ayında birden başlayarak yıl sonuna kadar sürdürülür.

    KORUNMA YERİ:

    Madde 26 - Bozuk, kırık, dağınık, zarar görmüş, kapları bozulmuş ve dağılmış olarak sundurma ve antrepoya gelmiş ya da buralarda bu duruma düşmüş eşya, gümrük memurunun gözetimi altında gümrük ve işletme memurları tarafından çift kilit altında bulundurulan kapalı korunma yerlerine kaldırılır.

    EŞYANIN SUNDURMA VE ANTREPOYA YERLEŞTİRİLMESİ:

    Madde 27 - Eşya, sundurma ve antrepolara aşağıda gösterildiği biçimde yerleştirilir.

    Olanak varsa, bir manifestoya yazılı yükün tamamı aynı sundurma ve antrepoya alınır.

    Kaplar, marka, numara ve işaretleri görülebilecek, birbirine zarar vermeyecek biçimde ve nemden korunmak üzere ızgaralar üstüne konur.

    Eşyayı kolayca bulabilmek için, bulunduğu yerler, numara, harf ve işaretle belirlenir; bu yerler alfabetik sıra defterinde gösterilir.

    Küçük kaplar için raflar bulundurulur.

    Altın, gümüş, platin vb. değerli maddelerden yapılmış her türlü eşyayla değerli süs eşyası, antika, müze ve sanat eşyası, sundurma ve antrepoya alınırken,

    gümrük ve işletme memurları önünde özelliklerine göre tartılır ya da sayımı yapılır, nitelikleri belirtilir. Tartı ve sayım sonucu ile nitelikleri ve kaplarının durumu, sundurma giriş listelerinde, antrepo beyannamelerinde ve marka defterinde ayrıntılarıyla gösterilir; eşya korunma yerine alınır; ayrıca, üzerlerine zarar vermeyecek biçimde kurşun mühür vurulur. Bu işlemlerin yapılması sırasında eşya sahipleri de bulunabilir.

    MARKASIZ VE NUMARASIZ EŞYANIN SUNDURMA VE ANTREPOYA ALINMASI:

    Madde 28 - Eşyanın markası ya da numarası yoksa ya da okunamıyorsa, işletme memuru tarafından kaplar üzerine, marka yerine eşyayı getiren deniz ya da hava aracının adı ile firmasının ilk harfleri, numara yerine de giriş günü ve ayı yazılır.

    Eşya demiryolu ile gelmişse, kap üzerine vagon marka ve numarası ve yük kağıtlarının sayısı ve günü yazılır.

    Öteki kara araçlarıyla gelen markasız ve numarasız eşyaya, marka olarak, varsa, araç ve sahibinin adlarının ilk harfleri, taşıtın adı yoksa, çeşidini gösterir sözcüğün ve sahibinin ad ve soyadının ilk harfleri yazılır. Yukarda belirtildiği gibi numaralanır.

    Kaplar birden fazla ise, bunlardan başka her kaba, ayrıca, sıra numarası verilir.

    Numara ve markasız gelen aynı cins eşyaya (parti eşyası) yalnız marka konulmakla yetinilir.

    Böylece belirlenen marka ve numaralar, marka defteriyle sundurma giriş listelerine ve antrepo beyannamelerine de yazılır.

    MANİFESTODA YAZILI OLMAYAN EŞYA:

    Madde 29 - Manifestoda yazılı olmayan eşya, Gümrük Kanununa göre gereği yapılıncaya kadar ayrı bölmede saklanır.

    EŞYANIN MUAYENESİ:

    Madde 30 - Eşya, sundurmada, doğrudan antrepoya alınmışsa, antrepoda muayene edilir.

    Gümrük muayene memurları, muayene edecekleri eşyanın kendilerine gösterilmesini işletme memurundan isterler. İşletme memurları, bu eşyayı, bulunduğu yerde marka ve numara karşılaştırması yaparak birer birer muayene memurlarına gösterirler; hasarlı olarak alınmış eşya hakkında da ayrıca bilgi verirler. Muayene memurlarının, eşyanın muayenenin yapılmasına uygun bir yere getirilmesi yolundaki istekleri, işletme memurlarınca yerine getirilir. Burada, eşyanın gümrük ve işletme memurlarıyla mal sahibi, yasal temsilcisi ya da gümrük komisyoncusunun önünde muayenesi yapılır.

    Muayenesi biten eşya, aynı kimseler önünde, kaplarına yerleştirilir ve yerlerine konur.

    Muayene sonucu, giriş defterlerinde, sundurma giriş listesinde ve antrepo beyannamesinde gösterilir.

    Beyannamelerden biri antrepo memuruna, öteki Gümrük İdaresine, üçüncüsü de teslim kağıdı yerine geçmek üzere beyan sahibine, vekiline ya da temsilcisine verilir.

    Eşyanın belgelerine uygun olmaması halinde, inceleme ve kovuşturmaya esas olmak üzere durum, bir tutanakta belirtilir. Üç nüsha olarak hazırlanacak olan bu tutanağın biri işletme memuruna, birer tanesi de gümrük ve işletmenin amirlerine verilir.

    EKSİK, FAZLA, DEĞİŞİK ÇIKAN EŞYA:

    Madde 31 - Muayene edilen eşya eksik, fazla ya da değişik çıkarsa, kabın ve içindeki eşyanın durumu, eksiklik ve fazlalığın miktarı ile değişikliğin niteliği muayenede bulunmakla görevli olanlarca bir tutanakta gösterilir; bu tutanak üç nüsha yazılır; biri gümrük idare amirine, öteki işletmenin amirine verilir; biri de sundurma ya da antrepoda kalır.

    EŞYA DEĞİŞTİRİLMESİNDE SORUMLULUK:

    Madde 32 - İşletmeler, sundurma ve antrepoda eşya değiştirilmesinden, Gümrük İdaresine karşı, eşyanın girişte gümrükçe saptanan, bu yapılmamışsa konşimento, fatura ya da menşe şahadetnamesi gibi yasal belgelerinde yazılı miktarları üzerinden, mali yönden sorumludurlar.

    EŞYANIN BAŞKA BİR SUNDURMA VE ANTREPOYA TAŞINMASI:

    Madde 33 - Eşya, başka bir sundurma ve antrepoya, ancak, süresi içinde ve Gümrük İdaresinin izni üzerine, gönderme belgesi (irsaliye) düzenlenerek, kolcu gözetimi altında taşınabilir.

    Teslim kağıtları, gönderen sundurma ve antrepoda alıkonur; bunun yerine gönderme belgesinin birinci kopyası eşya sahibine verilir.

    TESLİM KAĞIDI ORDİNO:

    Madde 34 - Gümrüklerden eşyalarını çekmek isteyenler, konşimento ya da yük senetlerini, deniz taşımasında kaptana ya da acentasına, karşı taşımasında taşıyıcı ya da bağlı bulunduğu kuruma göstererek adlarına teslim kağıdı düzenlenmesini isterler. Teslim kağıtlarında yük senetleri ya da konşimentodaki bilgiler bulunur. Düzeltme ve ekleme yapılmış teslim kağıtlarının geçerli olabilmesi için bunların yanlarının düzenleyenlerce imza ve mühürle onaylanması gerekir.

    Üzerinde kazıntı ve silinti bulunan teslim kağıtları ile eşya teslim edilemez.

    Teslim kağıtları beyannamelerle birlikte Gümrük İdaresine verilir.

    Bir konşimento ya da yük senedindeki eşya, Gümrük İdaresinin izniyle birkaç teslim kağıdına bölünebilir.

    Düzenlenmiş bir teslim kağıdının bir kaç teslim kağıdına bölünmesi ya da iptal edilmesi Gümrük İdaresinin iznine bağlıdır.

    Böylece bölünmüş teslim kağıtlarının gün ve sayıları ile çekilen kapların marka ve numaraları, derhal darasız ağırlıkları, asıl teslim kağıdı ile sundurma ya da antrepo giriş defterine yazılır.

    Giriş beyannamesi verilmiş eşyanın bir kısmının rejim uyuşmazlığı, çeşit ve tür ayrılığı, yasaklık, kısıntı vb. nedenlerle çekilmeyerek sundurma ve antrepoda bırakılması halinde, bunlar için asıl teslim kağıdı yerine geçmek üzere bir ayrılmış (müfrez) teslim kağıdı düzenlenir ve durum asıl teslim kağıdında ve giriş beyannamesinde belirtilir.

    EŞYANIN KESİN YA DA GEÇİCİ ÇIKIŞI:

    Madde 35 - Eşyanın kesin ya da geçici olarak sundurma ve antrepodan çıkarılması Gümrük İdaresinin iznine bağlıdır.

    Yurda sokulmak istenen eşyanın sahipleri, yasal temsilcileri ya da vekilleri, Gümrük İdaresine bir giriş beyannamesi verirler. Bu beyannamede, sundurma giriş listesi ve antrepo beyannamesinin numara ve günü gösterilir.

    Eşyanın çıkışı sırasında, gümrük memuru, teslim kağıdını, vezne alındısını ya da izin belgesini eşya ile karşılaştırır. Uygun bulursa, teslim kağıdını ve çıkış fişini düzenleyerek işletme memuru ile birlikte imzalar. Bu fiş gümrük memurunda, teslim kağıdı da işletme memurunda kalır. Vezne alındısı ilgiliye verilir.

    Eşyanın teslimi, işletme memurlarınca teslim kağıdı ve çıkış defterine alınacak imza ile tamamlanır.

    Geçici olarak çıkarılacak eşya, çıkış defterine kaydedilmeyip gümrük memurunca düzenlenecek geçici çıkış fişlerinden izlenir. Eşyanın türü, çeşidi, nitelikleri, kap sayısı bu fişte gösterileceği gibi, ayrıca, gerekirse üzerine kurşun mühür de vurulabilir.

    ÇIKIŞ DEFTERİ:

    Madde 36 - Sundurma ve antrepolardan çıkarılan eşya sundurma ve antrepo çıkış defterlerine yazılır.

    Bir günde çıkan eşyanın toplamı defterde gösterilir.

    Çıkış sıra numaraları, giriş sıra numaraları gibi verilir.

    TAMAMI BİR GÜNDE ÇEKİLEMEYEN EŞYA:

    Madde 37 - Çıkış işlemleri yapıldığı halde, tamamı bir günde çekilemeyen eşyanın sundurma ve antrepoda kalanı için işletme memuru, ilgilisine bir çıkış fişi verir.

    Kalan eşyanın çıkışı bu fişle yapılır.

    AKTARMA VE TRANSİT EŞYANIN ÇIKARILMASI:

    Madde 38 - Aktarma ve transit edilmek üzere sundurma ve antrepodan çıkarılacak eşyanın beyannameleri işletme memuru tarafından görülür. Teslim kağıdı ve çıkış defterine eşya sahibi, vekili, ilgilisi ve görevli kolcunun imzası alınır ve kolcu gözetimi altında yükleneceği araca götürülür.

    TAŞITA ALINAMAYAN EŞYA:

    Madde 39 - Çıkış, transit ve aktarma eşyasının tamamı ya da bir bölümü, bunları götürecek olan taşıta alınamazsa, eşya, kolcu tarafından çıkarıldığı sundurma ve antrepoya geri götürülerek beyanname üzerine alınacak imza karşılığında teslim edilir; bu beyannameler Gümrük İdaresine verilir.

    Böylece yeniden sundurma ve antrepoya alınacak eşya hakkında giriş hükümleri uygulanır.

    Sundurma ve antrepoya bu biçimde alınan eşyanın çıkışı, transiti ve aktarması yeniden beyanname verilmesine bağlıdır.

    Çıkış, transit ve aktarma eşyasının sundurma ve antrepolara alınmadan bir bölümünün ya da tamamının başka bir taşıt aracına yüklenmesi ya da eşya sundurma ve antrepodan çıkarılmadan yükleneceği taşıt aracının değiştirilmesi istenirse, Gümrük İdaresinden izin alınması gerekir.

    Bu durumda beyanname üzerinde gerekli düzeltme yapılır ve onanır.

    DEFTERLERİN ONAYLANMASI:

    Madde 40 - Sundurma ve antrepolarda, gümrük işlemleri için tutulacak defterlerin her sayfası Gümrük İdaresi ve işletme tarafından birlikte mühürlenir ve sayfa sayısı defterlerin sonuna yazılarak onaylanır.

    DÖRDÜNCÜ BÖLÜM : SUNDURMALAR

    SUNDURMA:

    Madde 41 - Sundurmalar, yurt dışından gelen eşyanın, bir rejim beyanında bulunulmak üzere, konduğu yerlerdir.

    SUNDURMALARDA ARANACAK NİTELİKLER:

    Madde 42 - Sundurmalarda aşağıdaki nitelikler aranır:

    a) Eşyayı her türlü dış etkilerden koruyacak biçimde güvenlikli bulunmak,

    b) Taşıtların durduğu, yanaştığı, indiği yerlere olanakların elverdiği ölçüde yakın olmak,

    c) Ufak ya da değerli eşyanın saklanmasına uygun özel rafları ve kilitli dolapları bulunmak,

    d) Kapları bozuk ve hasarlı eşyanın konması için kapalı özel yerleri olmak.

    Ağır ve havaleli eşya ile dış etkenlerden etkilenmeyen eşyanın konabileceği açık sahalar da Gümrük İdaresinin izni ile sundurma olarak kullanılabilir.

    SUNDURMALARA ALINMAYACAK EŞYA:

    Madde 43 - Aşağıda yazılı eşya ve maddeler sundurmalara alınmaz:

    a) Yanıcı, parlayıcı ve patlayıcı maddeler,

    b) Bir arada bulundukları eşya için tehlike ya da zarar doğuran eşya,

    c) Korunması özel düzen ve tesislere gerek gösteren eşya,

    d) Gümrük İdaresince ülkeden çıkarılmasına izin verilmeyen yolcu beraberi eşya,

    e) Kaçak eşya.

    (a), (b) ve (c) fıkralarında yazılı eşya ve maddeler Bakanlıkça saptanır.

    SUNDURMA GİRİŞ LİSTESİ:

    Madde 44 - Sundurmaya alınacak eşya için işletmelerin boşaltma işleriyle görevli memurları ya da boşaltmayı yapan yetkili deniz, kara ve hava araçlarının sahipleri, kaptan, pilot, acenta, şoför, sürücü ya da yetkili adamları tarafından üç nüsha sundurma giriş listesi düzenlenip onanarak, biri işletmenin sundurma memuruna, ikisi de, varsa, hasar (rezerve) tutanakları da eklenerek, en çok 3 gün içinde Gümrük İdaresine verilir.

    Bu listelerde, manifestodaki sıraya göre, konşimento ya da yük senedi numarası, eşyanın çeşidi, daralı ağırlığı, kapların sayısı, çeşidi, markası ve numarası, taşıtın adı ve sefer sayısı gösterilir.

    Mühürleri sağlam, orijinal, özel kaplara (konteyner vb.) ait giriş listeleri manifestolardaki beyana göre düzenlenir.

    BEŞİNCİ BÖLÜM : ANTREPOLAR

    ANTREPO:

    Madde 45 - Gümrük Kanununa göre, antrepo rejiminden yararlanmak isteminde bulunulan eşya, antrepolara alınır.

    GENEL ANTREPOLARDA ARANACAK NİTELİKLER:

    Madde 46 - Genel antrepo olarak kullanılacak binalarda aşağıdaki nitelikler aranır:

    a) Eşyanın iyi saklanmasına, yangından korunmasına, kaçakçılığın önlenmesine elverişli olmak ve uygun yangın söndürme düzenine sahip bulunmak,

    b) Gümrük İdaresince kabul edilen giriş ve çıkış kapılarından başka kapıları ve çıkış yerleri bulunmamak,

    c) Öteki binalardan ayrı olmak,

    d) Deniz, demir ve hava yolları taşıtlarının yanaştıkları, durdukları, kalktıkları yerlerde ya da eşyanın taşıtla gönderilmesi sırasında, geçeceği yollar bakımından gümrük denetlenmesine uygun yerde ve durumda olmak,

    e) Eşyanın antrepo içinde kolaylıkla ve güvenle taşınmasına, istif edilmesine, tartılmasına, ölçülmesine, sayılmasına, yüklenmesine, boşaltılmasına yarayan teknik araçlarla donatılmış olmak,

    f) Bol ışık girecek biçimde yapılmış olmak, ayrıca aydınlatma düzeni bulunmak,

    g) En az bir muayene yeri bulunmak,

    h) Ufak ya da değerli eşyanın saklanmasına uygun özel rafları ve kilitli dolapları bulunmak,

    i) Kapları bozuk ve hasarlı eşyanın konması için kapalı özel yerleri olmak,

    k) Gümrük ve işletme memurlarının çalışma ve gözetimine elverişli özel yerleri olmak,

    l) Gereğinde, Bakanlığın izniyle içinde özel bölmeler, yıkama, temizleme ve sergileme yerleri açılmasına uygun biçimde yapılmış olmak,

    ÖZEL ANTREPOLARDA ARANACAK NİTELİKLER:

    Madde 47 - Parlayıcı, patlayıcı ya da bir arada bulundukları eşya için tehlikeli olan ya da korunmaları özel düzen ve tesislere gerek gösteren eşyanın konulacağı özel antrepolarda 46 ncı maddede yazılanlardan başka aşağıdaki nitelikler aranır:

    a) İçine konacak eşya ve maddelerin özelliklerine göre korunmaları ve tehlikelerin önlenmesi bakımından gerekli teknik tesisleri ve araçları bulunmak,

    b) Sağlam bir duvarla ya da içerden dışarıya bir şey çıkarılamayacak biçimde kalın demir parmaklıkla kapatılmış olmak ve bu yer içinde gümrükle ilgisi olmayan tesisler bulunmamak.

    AKARYAKIT ÖZEL ANTREPOLARDA ARANACAK NİTELİKLER :

    Madde 48 - Akaryakıtlar için tesis edilecek özel antrepolarda 47 nci maddede öngörülenlerden başka aşağıdaki nitelikler aranır:

    a) Sıvıların araçlardan tank ve depolara, buralardan araçlara kolaylıkla ve güvenle boşaltılmasına yarar teknik tesislerle donatılmış olmak,

    b) Tankların su boşaltmaya özgü ve bir kişinin içine girip temizlik yapmasına uygun bir deliği, biri sıvının tanka girmesi, öteki çıkması için iki ağzı, ayrıca tepelerinde üç ölçü deliği ve bu deliklerin yanına gitmeye yarayacak yakıt düz basamaklı ve iki tarafı korkuluklu ya da parmaklıklı bir merdiveni ya da bir köprüsü bulunmak, tanklar grup halinde ise üstlerinden birbirlerine aynı nitelikteki köprü ile bağlanmak,

    c) Sıvıların tanklara gönderilmesini ya da tanklardan çıkarılmasını sağlayan boruları tamamen toprak üstünde ya da üstü açık hendek içinde ve her tarafı kolaylıkla görülebilecek biçimde döşenmiş, antrepo içindeki yollardan geçirilmesi zorunlu ise üzerlerine konulacak demir kapları istenildiği zaman kolaylıkla açılıp, borular görülebilecek biçimde yapılmış olmak,

    d) Verici ve alıcı borular ayrı ayrı renklere boyanmış ya da işaretlenmiş olmak ve üzerlerindeki vana ve muslukları kurşun mühürle mühürlenebilecek biçimde yapılmış bulunmak,

    e) Alınan çıkarılan ve içinde bulunan akaryakıtın miktarlarını sürekli olarak gösteren teknik aygıt bulunmak,

    f) Gemilerden tanklara mal alınmasında beyaz mal (benzin, gaz, motorin) ve siyah mal (ince, orta ve ağır mazot) için ayrı ayrı ana giriş borusu bulunmak,

    g) Peşpeşe mal basma sistemi uygulanan antrepolarda ana giriş borusundan tanklara malın sevki için taşıtma merkezi (manifold) tesis etmek,

    h) beyaz mal için kullanılan ana giriş borusunda malın akışını ve rengini görebilmek için, ana borunun dağıtım merkezine yakın uygun bir yerine cam gözetleyicisi (sight glass), aynı borudaki malın niteliğini saptayabilmek için yaklaşık 100 metre uzaklıkta iki yerinde örnek alma yeri, boru hattındaki malın ikinci bir mal ile basılmasında, bu malların birleştiği yerde birinin kulübeye gelişini ihbar eden bir dedektörü bulunmak,

    i) Ağır mazot (heavy fuel oil) un konulduğu tankların ve boru hatlarındaki malın donmamasını ve akımını sağlamak amacıyla ısıtıcı (serpantin) bulunmak,

    k) Yerleşim ve ulaşım bakımından gerekli koşulları taşımak,

    ANTREPO BEYANNAMESİ:

    Madde 49 - Doğrudan ya da bir sundurmadan antrepoya konulacak eşya için sahipleri, vekilleri, yasal temsilcileri ya da taşıyıcılarınca Gümrük İdaresine üç nüsha antrepo beyannamesi verilir.

    Bu beyannamede, eşyanın türü, çeşidi, niteliği, miktarı, kap sayısı, markası, numarası, değeri, daralı ağırlığı ile beyan sahibinin adı, soyadı, açık adresi ve imzası, eşyayı getiren taşıtın adı, firması ve seferi, manifesto numarası ve günü, eşyanın menşei, döküm halindeki eşyanın getirildiği taşıtın numarası gösterilir; beyan sahibince imzalanır.

    Eşyanın, varsa, faturası ve menşe şahadetnamesi gibi belgeleri de muayene memurunca incelendikten, beyannamenin numara ve günü bu belgelere yazılarak imzalandıktan sonra geri verilmek üzere antrepo beyannamesine iliştirilir.

    ANTREPOYA ALINMAYACAK EŞYA :

    Madde 50 - Aşağıda yazılı eşya ve maddeler antrepolara alınmaz:

    a) Türkiye'ye girmesi, Türkiye'den transit geçirilmesi yasak olan eşya ve maddeler,

    b) Kaçak eşya ve maddeler,

    c) Üzerlerinde, kap ve sargılarında (sandık, balya, şerit, etiket vb.) Türkiye'de yapıldığını, Türkiye menşeli olduğunu sandıracak fabrika ya da ticaret markasını, adını, alametini, Türkiye'de bir yer adını, resmini, işaretini taşıyan yabancı ürün ve mamuller, (Bu hüküm Türkiye'deki bir yer adıyla aynı olan yabancı bir yer adını taşıyan ve bu yer adı altında yapıldığı ülke adı açıkça gösterilmemiş bulunan yabancı eşya hakkında da uygulanır.)

    d) Üzerlerinde, iç ve dış ambalajlarında üretildiği ya da yapıldığı ülkeden başka yabancı ülke ürün ve mamulü olduğunu gösteren ya da sandıran sahte ad ve alametler taşıyan eşya, (Bu tür eşyanın Türkiye'den transit geçirilmesine ya da aktarma edilmesine Bakanlıkça izin verilebilir.)

    e) Yerli ürün ve mamullerde kullanılmak üzere ve bunların yabancı menşeli olduğunu gösterecek ya da sandıracak, üzerleri yabancı dille basılı ya da yazılı, her türlü boş zarf, şerit, etiket, damga vb. eşya ile Türkiye'de düzenlenebilecek belgeleri yabancı ülkelerde düzenlenmiş gibi gösterebilecek, yabancı firmalara ait üzerleri imzasız da olsa boş faturalar,

    f) Sundurmalarda gümrüğe terkedilen ya da terkedilmiş sayılan eşya.

    EŞYA KAPLARININ MÜHÜRLENMESİ:

    Madde 51 - Eşyanın muayenesinden sonra ilgililerince istenirse, eşya kapları gümrükçe mühürlenir.

    Durum antrepo beyannamelerinde yazılarak istek sahibi ya da yetkilisi ile gümrük ve antrepo memurları tarafından birlikte imzalanır.

    ANTREPODA YAPILABİLECEK İŞLEMLER:

    Madde 52 - Antrepolarda eşyanın iyi korunması ve ticari gerekler yönünden aşağıda yazılanlarla benzeri işlemlerin denetimleri altında yapılmasına Gümrük İdaresince izin verilir.

    a) Kapların onarılması,

    b) Yenilenmesi,

    c) Eşyanın havalandırılması, kalburlanması, temizlenmesi,

    d) Büyük kaplardan küçük kaplara aktarılması ya da birleştirilmesi,

    e) Örnekler alınması, sınai nitelik taşımayan yeni çeşitler yapılması vb. işlemler.

    Kapları değiştirilecek, yenilenecek, ayrılacak, birleştirilecek, sağlamlaştırılacak eşya, antrepo memuru ve eşya sahibi ya da temsilcisinin önünde, gümrük muayene memuru tarafından muayene edilir. Yeni kapların üzerine eski kapların marka ve numaraları yazılır. Eşyanın eski kaplarıyla vergiye esas olan değeri antrepo beyannamesiyle giriş defterinde belirtilir ve birlikte imzalanır.

    TRANSİT EŞYASINA UYGULANACAK İŞLEM:

    Madde 53 - Transit edilmek üzere antrepoya alınmış eşyanın menşelerine bakılmaksızın birbirleriyle ya da ulusal eşya ile karıştırılması Gümrük ve Tekel Bakanlığının iznine bağlıdır.

    ALTINCI BÖLÜM : YOLCU SALONLARI

    YOLCU SALONLARININ NİTELİĞİ:

    Madde 54 - İşletmelerce, gümrük hizmetlerine ayrılmış yolcu salonlarında, gümrük işlemleri için gerekli tesis ve donatımın, taşıma, yükleme, tartma araçlarının gece görevlendirilen memurların yatmaları ve öteki gereksinmeleri için uygun yerlerin bulunması, buraların aydınlatma ısıtma, oturma, çalışma ve haberleşme olanakları yönünden yeterli olması gerekir.

    Yolcu salonlarının yapım ve düzenlenmesinde Bakanlığın görüşü alınır.

    MUAYENE YERLERİ:

    Madde 55 - Yolcu eşyası, yolcu salonlarında muayene edilir. Buralarda ilgilisinin muayene sırasında eşyayı kolayca görebileceği muayene yerleriyle, üst muayenesinin yapılmasına elverişli kapalı bölmeler bulunur.

    Salon yetersizliği gibi nedenlerle muayenenin geçici muayene yerlerinde ya da taşıt aracında yapılmasına gümrük idare amirince karar verilebilir.

    DEPOLAR:

    Madde 56 - İşletmeler, çeşitli nedenlerle hemen alınamayan ya da gümrükçe alıkonulan eşyanın konulması için, eşyanın niteliğine uygun olarak yapılmış, memurların çalışmasına ayrılmış bölmeleri bulunan yeteri kadar depoyu gümrük emrine verirler.

    HAMALLAR VE İŞÇİLER:

    Madde 57 - Yolcu salonlarında çalışacak hamalların tek tip elbise giymeleri, işletmelerce sağlanır. Elbisenin görülür bir yerine hamalın adını, soyadını ve numarasını gösterir fotoğraflı bir belge takılır.

    Hamallık tarifesinin, salonların görülür yerlerine asılması sağlanır.

    Salonlarda görevli isçiler, muayene süresince, gümrük görevlilerinin emri altında bulunurlar, Salonlarda görev yapmaları sakıncalı görülen işçiler, gümrük idare amirinin isteği üzerine işletmece değiştirilir.

    ARABA BULUNDURMA YÜKÜMLÜLÜĞÜ:

    Madde 58 - İşletmelerce salonlarda eşya taşınması için yeteri kadar araba bulundurulur. Bunların salon dışına, ancak taşıma aracının bulunduğu yerlere kadar götürülmesine izin verilir.

    YEDİNCİ BÖLÜM : YÜRÜRLÜK VE YÜRÜTME

    YÜRÜRLÜK:

    Madde 59 - 19 Temmuz 1972 günlü ve 1615 sayılı Gümrük Kanununun 50 nci maddesine dayanılarak hazırlanmış ve Danıştayca incelenmiş olan bu Tüzük hükümleri Resmi Gazete'de yayımı gününden beş ay sonra yürürlüğe girer.

    YÜRÜTME:

    Madde 60 - Bu Tüzük hükümlerini Bakanlar Kurulu yürütür.